Aynı masada iki ayrı kayıt tutulur. Biri siparişi yazar, diğeri satışı mali olarak belgeler. İkisi elektronik ortama taşındığında adları benzeşiyor ve şu soru çıkıyor: e-adisyon düzenleyen bir işletme fatura ya da fiş kesmekten kurtulur mu? Kısa cevap hayır. Aşağıda iki belgenin işini beş noktada ayırıyoruz. Sonra kapanışta hangi belgenin düzenlendiğini ve iki kaydın birbirine hangi numarayla bağlandığını anlatıyoruz.
Kısa Cevap: Adisyon Mali Belge Değildir
509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği, elektronik adisyon belgesini kâğıt adisyonla aynı hukuki niteliğe bağlıyor. Kural buradan çıkıyor: kâğıt adisyon fatura yerine geçmiyorsa, elektronik hâli de geçmez. Hizmet tamamlanınca eş zamanlı olarak bir mali belge düzenlenmesi zorunludur. Bu belge üç tipten biridir: e-Fatura, e-Arşiv Fatura ya da yeni nesil ÖKC fişi. Yani adisyon mali belgeyi kaldırmaz, içeriğini hazırlar.
İki Belgenin İşi Beş Noktada Ayrılıyor
Karşılaştırma tek satıra inmiyor. Amaç, muhatap, içerik, çıktı ve zorunluluk taraflarında ayrı duruyorlar.
- Amaç ayrı: Mali belge satışı vergi idaresine karşı kayda geçirir, adisyon masadaki siparişi kayda geçirir.
- Muhatap ayrı: Fatura alıcı adına düzenlenir; tebliğin adisyonda zorunlu tuttuğu bilgiler arasında alıcı kimliği yoktur.
- İçerik ayrı: Tebliğ işletme bilgilerini, düzenlenme tarihi ile saatini, hizmetin adını, miktarını ve toplam tutarı adisyonda zorunlu tutuyor.
- Çıktı ayrı: Fatura hukuki geçerliliği olan belgedir; adisyonun kâğıt çıktısını hizmet süresince masada bulundurmak zorunlu değildir.
- Zorunluluk ayrı: Fatura tarafı mükellefiyete bağlıdır; elektronik adisyonda ülke genelinde otomatik bir zorunluluk yoktur.
Adisyon Siparişte Açılır, Mali Belge Kapanışta Çıkar
Zamanlama ikisini ayıran ikinci noktadır. Sipariş girildiği anda adisyon elektronik ortamda açılır. Mali belge ise hizmet tamamlanınca düzenlenir. İki kayıt birbirine tek bir numarayla bağlanır. Kapanışta düzenlenen fatura ya da fişin üzerinde adisyonun evrensel tekil numarası (ETTN) yazmak zorundadır. Bu numara, kasa yazılımı ile yazar kasa ya da entegratör arasındaki bağın çalıştığını gösterir.
Kapanışta Hangi Tip Düzenlenir?
Üç tip arasından seçim alıcıya göre yapılır. Soru tek: karşı taraf elektronik fatura uygulamasına kayıtlı mı?
- Karşı taraf kayıtlı bir mükellefse belge e-Fatura olarak düzenlenir ve sistem üzerinden iletilir.
- Kayıtlı olmayan alıcıya, yani restoran müşterilerinin çoğuna, e-Arşiv Fatura düzenlenir.
- Müşteri fatura istemiyorsa satış yeni nesil ÖKC fişiyle belgelenir.
- Seçilen tip ne olursa olsun belgenin üzerinde adisyonun ETTN değeri yazar.
Ön Koşul Soruyu Tersine Çeviriyor
Gönüllü geçişin tek bir şartı var: e-Fatura ve e-Arşiv Fatura uygulamalarında olmanız gerekiyor. Bu şart soruyu tersine çeviriyor. Adisyon tarafı fatura tarafını kaldırmıyor, tam tersine onu ön koşul yapıyor. Fatura tarafında değilseniz sıra önce e-Dönüşüm tarafındadır. Başvuru için tebliğ iki yöntem sayıyor: özel entegratör ya da doğrudan entegrasyon. Portal yöntemi bu belge için sayılmamıştır.
Kasada İkisi Tek Akışta Çalışır
İki kayıt ayrı programda tutulduğunda eşleşme elle yapılır ve numara taşıma hatası çıkar. Sipariş, adisyon ve fatura aynı sistemde durduğunda kapanış tek adıma iner. Kasa tarafında bunlar ayrı modüllerdir: elektronik adisyon, e-Dönüşüm ve yazar kasa entegrasyonu. Hangisine ihtiyaç duyduğunuz mükellefiyetinize ve cihazınıza bağlıdır. Yıllık lisans bedelleri fiyat sayfasında durur.
Kontrol Listesi
Aşağıdaki dört soru kararı netleştirir.
- Müşteri listenizi gözden geçirin; kayıtlı mükellef sayısı kapanışta hangi tipin düzenlendiğini belirler.
- Fatura tarafında hazır mısınız? Ön koşul karşılanmadan gönüllü başvuru olmaz.
- Yazar kasa cihazınızın bağlantısını kontrol edin; ETTN fişe oradan taşınır.
- Kendi satışınızla kontrol edin: bir masa açıp kapatın, sonra belgenin üzerinde numarayı arayın. Akışı ücretsiz deneyin.
